Cách vỗ ợ hơi cho trẻ sơ sinh đúng và an toàn


Ợ hơi giúp giải phóng lượng không khí bé nuốt vào trong lúc bú. Cha mẹ có thể hỗ trợ bằng cách giữ đầu và cổ bé chắc chắn, đặt thân người tương đối thẳng rồi nhẹ nhàng xoa hoặc vỗ lưng. Không phải bé nào cũng ợ sau mỗi cữ bú; nếu bé vẫn thoải mái, thở bình thường và bú tốt thì không cần cố vỗ kéo dài.

Vì sao trẻ sơ sinh cần được hỗ trợ ợ hơi?

Trong lúc bú mẹ hoặc bú bình, trẻ có thể nuốt một lượng không khí cùng với sữa. Không khí tích tụ trong dạ dày đôi khi khiến bé:

  • Cựa quậy, cong người hoặc nhăn mặt trong khi bú.
  • Nhả ti rồi muốn ngậm lại nhiều lần.
  • Quấy khóc sau bú dù đã được thay tã và dỗ dành.
  • Trớ ra một ít sữa kèm theo tiếng ợ.

Vỗ ợ hơi sau khi bú không phải thủ thuật bắt buộc với mọi trẻ. Một số bé bú mẹ ngậm bắt vú tốt, ít nuốt khí nên có thể không ợ mà vẫn dễ chịu. Điều quan trọng là quan sát trạng thái của bé thay vì chờ bằng được một tiếng ợ.

Khả năng ợ hơi cũng không phản ánh trực tiếp việc bé đã nhận đủ sữa. Cha mẹ nên theo dõi tổng thể cữ bú, biểu hiện sau bú, số lần tiểu và tăng trưởng; có thể tham khảo thêm các dấu hiệu trẻ sơ sinh bú đủ sữa.

Khi nào nên vỗ ợ hơi cho trẻ sơ sinh?

Cha mẹ có thể thử hỗ trợ ợ hơi vào các thời điểm sau:

  • Khi bé đang bú nhưng đột ngột quấy, nhả ti, nuốt vội hoặc cong người.
  • Khi đổi bên bú mẹ nếu bé có biểu hiện khó chịu.
  • Trong lúc tạm dừng bú bình, nhất là khi bé bú nhanh hoặc nuốt nhiều khí.
  • Sau khi kết thúc cữ bú.
  • Trước khi đặt bé nằm nếu bé vừa bú xong và có vẻ đầy bụng.

Nếu bé đang bú bình, nên giữ bình ở góc giúp núm ti luôn có sữa, đồng thời lựa chọn tốc độ chảy phù hợp. Dòng sữa quá nhanh có thể khiến bé khó phối hợp bú, nuốt và thở; dòng quá chậm có thể làm bé mút gắng sức và nuốt thêm không khí.

Không nhất thiết phải đánh thức một em bé đang ngủ yên chỉ để vỗ ợ. Nếu bé vừa bú xong, cha mẹ có thể bế thẳng và quan sát một lúc. Khi đặt ngủ, luôn cho bé nằm ngửa trên bề mặt phẳng, chắc và không kê cao đầu bằng gối, khăn hay vật chèn. Nội dung về tư thế ngủ an toàn cho trẻ sơ sinh sẽ giúp cha mẹ sắp xếp nơi ngủ phù hợp hơn.

Cách vỗ ợ hơi cho trẻ sơ sinh theo từng tư thế

Trước khi thực hiện, người chăm sóc nên ngồi hoặc đứng ở vị trí vững, đỡ đầu và cổ bé liên tục. Có thể đặt một chiếc khăn sạch trên vai hoặc đùi để thấm lượng sữa bé trớ ra.

Tư thế bế bé tựa trên vai

Đây là tư thế vỗ ợ hơi cho bé dễ áp dụng:

  1. Bế bé áp vào ngực, để cằm bé tựa nhẹ trên vai người chăm sóc.
  2. Dùng một tay đỡ mông và thân bé, bảo đảm đầu và cổ không ngửa ra sau.
  3. Tay còn lại khum nhẹ, vỗ chậm vào vùng lưng trên hoặc xoa lưng theo chiều từ dưới lên.
  4. Giữ bé tương đối thẳng, không ép bụng bé quá chặt vào vai.

Cha mẹ không cần dùng lực mạnh. Động tác đều, nhẹ và kiên nhẫn thường phù hợp hơn việc vỗ nhanh liên tục.

Tư thế cho bé ngồi trên đùi

Tư thế này giúp người chăm sóc quan sát rõ nét mặt và nhịp thở của bé:

  1. Cho bé ngồi nghiêng nhẹ trên đùi, thân hơi hướng về phía trước.
  2. Dùng một bàn tay đỡ ngực và nâng hàm dưới của bé bằng các ngón tay.
  3. Không bóp vào cổ họng và không để đầu bé gập sát ngực.
  4. Tay còn lại nhẹ nhàng xoa hoặc vỗ lưng.

Với trẻ chưa kiểm soát được đầu, bàn tay đỡ phải giữ đầu và cổ ổn định trong suốt quá trình.

Tư thế nằm sấp ngang đùi

Cha mẹ có thể dùng tư thế này khi bé không thoải mái với hai cách trên:

  1. Đặt bé nằm sấp ngang qua hai đùi của người chăm sóc.
  2. Một tay giữ chắc phần đầu và hàm dưới, để đầu bé cao hơn thân một chút.
  3. Không để mũi hoặc miệng bé bị ép vào chân hay quần áo.
  4. Dùng tay kia xoa lưng hoặc vỗ nhẹ vùng lưng trên.

Đây chỉ là tư thế hỗ trợ ợ hơi khi người lớn đang giữ và quan sát trực tiếp. Không để bé ngủ sấp trên đùi, giường hoặc nệm.

Nên xoa hay vỗ lưng?

Cả xoa và vỗ nhẹ đều có thể được thử. Một số bé dễ chịu hơn khi cha mẹ đặt lòng bàn tay lên lưng và xoa chậm từ dưới lên; bé khác có thể ợ sau vài nhịp vỗ nhẹ bằng bàn tay khum. Nếu bé giật mình, khóc nhiều hoặc có vẻ đau, cần dừng lại và kiểm tra tư thế cũng như lực tay.

Trẻ sơ sinh không ợ hơi có đáng lo không?

Trẻ sơ sinh không ợ hơi sau một cữ bú thường không phải vấn đề nếu bé:

  • Bình tĩnh hoặc ngủ yên.
  • Thở đều, da và môi có màu sắc bình thường.
  • Không cong người, khóc dai dẳng hay có vẻ đau.
  • Tiếp tục bú tốt ở các cữ sau.
  • Đi ti và phát triển theo diễn tiến được nhân viên y tế theo dõi.

Nếu đã thử một tư thế mà bé không ợ, cha mẹ có thể đổi sang tư thế khác hoặc giữ bé thẳng thêm một lúc. Khi bé vẫn dễ chịu, hãy dừng lại; không cần vỗ liên tục cho đến khi nghe tiếng ợ.

Nếu bé thường xuyên nuốt nhiều khí, quấy trong cữ bú hoặc trớ nhiều, nên xem lại cách ngậm bắt vú, tư thế bú và tốc độ chảy của núm bình. Trường hợp bé nghẹt mũi, việc bú cũng có thể khó khăn hơn; cha mẹ cần thực hiện vệ sinh mũi cho trẻ sơ sinh đúng cách và không tự ý dùng thuốc nhỏ mũi khi chưa được hướng dẫn.

Nên trao đổi với bác sĩ hoặc nhân viên y tế nếu tình trạng khó chịu xảy ra ở hầu hết các cữ bú, bé tăng trưởng không như mong đợi, thường xuyên bỏ bú hoặc cha mẹ không chắc bé ngậm bú đúng.

Phân biệt trớ sữa thông thường và nôn bất thường

Trớ sữa thường là một lượng sữa nhỏ chảy nhẹ ra miệng sau bú hoặc khi bé ợ. Bé thường không gắng sức, sau đó vẫn tỉnh táo, thở bình thường và có thể tiếp tục sinh hoạt như thường lệ.

Khi bé trớ, hãy nghiêng đầu bé sang một bên khi đang bế, lau sạch miệng và quan sát nhịp thở. Không móc sâu vào miệng, không dốc ngược bé và không rung lắc. Nếu bé đã ổn định và được đặt ngủ, vẫn cho nằm ngửa trên bề mặt ngủ an toàn; không cho nằm nghiêng cố định để phòng trớ.

Cần đưa trẻ đi khám sớm nếu có một trong các biểu hiện sau:

  • Nôn lặp lại, nôn mạnh thành tia hoặc lượng nôn tăng rõ rệt.
  • Chất nôn màu xanh, có máu hoặc màu sắc bất thường.
  • Bụng chướng, bé có vẻ đau nhiều hoặc khóc khác thường.
  • Bú kém, bỏ bú, khó đánh thức hoặc lừ đừ.
  • Tiểu ít hơn thường ngày, miệng khô hoặc có biểu hiện mất nước.
  • Sốt, đặc biệt khi trẻ còn rất nhỏ.
  • Trớ hoặc nôn kéo dài kèm theo tăng trưởng kém.

Đưa bé đi cấp cứu ngay nếu bé khó thở, thở ngắt quãng, tím môi hoặc tím da, mềm nhũn, không đáp ứng hay có dấu hiệu sặc nghiêm trọng. Trong tình huống này, không tiếp tục cho bú hoặc cố vỗ ợ; hãy gọi cấp cứu và thực hiện sơ cứu theo hướng dẫn nếu người chăm sóc đã được đào tạo.

Những lỗi cần tránh khi vỗ ợ hơi cho bé

  • Vỗ mạnh, đập vào lưng dưới hoặc rung lắc cơ thể bé.
  • Để đầu và cổ bé không được nâng đỡ.
  • Ép bụng bé vào vai hoặc đùi ngay sau khi bú no.
  • Bế khi người chăm sóc đang đứng ở vị trí không vững hoặc dễ trượt ngã.
  • Cố vỗ kéo dài dù bé đang yên, ngủ ngon và không khó chịu.
  • Cho bé nằm sấp hoặc nằm trên ghế dốc để ngủ với mục đích hạn chế trớ.
  • Tự ý đổi sữa, pha sữa đặc hơn hoặc dùng thuốc trị đầy hơi mà chưa hỏi người có chuyên môn.
  • Nhầm ợ hơi với xử trí hóc, sặc; vỗ ợ thông thường không thay thế kỹ thuật sơ cứu dị vật đường thở.

Tóm tắt cách hỗ trợ bé ợ hơi an toàn

Cha mẹ có thể bế bé tựa vai, cho ngồi có đỡ đầu trên đùi hoặc đặt nằm sấp ngang đùi khi đang quan sát trực tiếp. Ở mỗi tư thế, cần giữ đầu và cổ chắc chắn, duy trì đường thở thông thoáng rồi xoa hoặc vỗ nhẹ vùng lưng trên.

Hãy thử vỗ ợ khi bé khó chịu trong cữ bú, lúc đổi bên hoặc sau bú. Nếu trẻ sơ sinh không ợ hơi nhưng vẫn thoải mái, bú tốt và thở bình thường, cha mẹ có thể dừng thay vì cố tạo tiếng ợ. Ngược lại, nôn mạnh hoặc bất thường, khó thở, tím tái, lừ đừ và bú kém là các dấu hiệu không nên chỉ xử lý tại nhà.

Exit mobile version