Cách đứng dậy sau sinh mổ hạn chế căng vết mổ


Sau sinh mổ, động tác bật người ngồi thẳng từ tư thế nằm có thể làm cơ bụng co mạnh và khiến vùng mổ căng đau. Cách phù hợp hơn là xoay cả thân sang một bên, dùng tay nâng người lên, ngồi ổn định rồi mới từ từ đứng dậy.

Mỗi người có mức độ hồi phục khác nhau. Thời điểm được rời giường phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, thuốc giảm đau, phương pháp gây mê hoặc gây tê và hướng dẫn của nhân viên y tế. Lần đầu xuống giường không nên tự thực hiện nếu chưa được đánh giá an toàn.

Trước khi đứng dậy sau sinh mổ cần chuẩn bị gì?

Trước khi di chuyển, mẹ nên:

  • Hỏi bác sĩ, điều dưỡng hoặc nữ hộ sinh xem đã có thể rời giường hay chưa.
  • Nhờ nhân viên y tế kiểm tra nếu còn dây truyền, ống thông tiểu, thiết bị theo dõi hoặc các dụng cụ khác.
  • Đặt dép chống trượt sát cạnh giường và dọn vật cản trên lối đi.
  • Đưa em bé cho người khác bế; không vừa ôm bé vừa tập đứng dậy.
  • Điều chỉnh đầu giường nếu được hướng dẫn, nhưng vẫn nên xoay nghiêng thay vì gập bụng để bật dậy.
  • Chuẩn bị một chiếc gối nhỏ để đỡ nhẹ vùng bụng khi ho, hắt hơi hoặc đổi tư thế. Không ấn mạnh trực tiếp lên vết mổ.

Nếu đang chóng mặt, buồn nôn, run chân, đau tăng rõ rệt hoặc chưa cảm nhận chân vững sau gây tê, mẹ cần báo ngay cho nhân viên y tế và chưa nên tự đứng.

Cách đứng dậy sau sinh mổ từng bước

Bước 1: Co nhẹ hai gối

Khi đang nằm ngửa, co từng chân trong giới hạn dễ chịu, bàn chân đặt trên giường. Giữ vai, hông và đầu tương đối thẳng hàng, tránh vặn riêng phần bụng.

Nếu co cả hai chân làm đau, mẹ có thể thực hiện chậm từng bên. Không cần cố kéo gối sát người.

Bước 2: Xoay cả thân sang một bên

Xoay đầu, vai, thân và hông cùng chiều để chuyển sang tư thế nằm nghiêng. Có thể dùng chân đạp nhẹ xuống mặt giường để hỗ trợ chuyển động.

Nên chọn bên giúp mẹ dễ thao tác và không vướng dây truyền. Điều quan trọng là xoay cả cơ thể như một khối, không xoắn eo đột ngột.

Bước 3: Đưa chân ra ngoài mép giường

Từ tư thế nằm nghiêng, từ từ đưa hai cẳng chân ra khỏi mép giường. Trọng lượng của chân có thể hỗ trợ cơ thể chuyển dần sang tư thế ngồi.

Thực hiện chậm và dừng lại nếu thấy đau nhói, chóng mặt hoặc buồn nôn.

Bước 4: Chống tay để nâng thân người

Đặt tay phía trên trước ngực hoặc sát mặt giường, tay còn lại dùng khuỷu tay và cẳng tay làm điểm tựa. Chống hai tay xuống giường để nâng vai và thân lên trong khi chân hạ xuống.

Đây là phần quan trọng của cách ngồi dậy sau sinh mổ: lực nâng chủ yếu đến từ cánh tay, vai và chuyển động của chân, thay vì gập mạnh cơ bụng.

Bước 5: Ngồi yên ở mép giường

Khi đã ngồi dậy, đặt hai chân hướng xuống sàn hoặc lên bậc kê chắc chắn. Giữ lưng ở tư thế thoải mái, có thể hơi nghiêng người về phía trước nhưng không gập ép bụng.

Ngồi yên một lúc để kiểm tra xem có hoa mắt, choáng váng, ù tai, buồn nôn hay chân yếu không. Nếu có, không cố đứng; hãy nằm lại với sự trợ giúp và báo nhân viên y tế.

Bước 6: Đứng lên bằng lực của chân và tay

Đưa bàn chân về gần giường, đặt toàn bộ lòng bàn chân trên bề mặt chắc chắn. Hai chân mở ở khoảng cách giúp giữ thăng bằng. Hơi nghiêng thân về trước, chống tay vào giường hoặc tay vịn rồi đẩy người lên bằng chân và tay.

Không kéo người bằng một vật thiếu chắc chắn, không bám vào người đang bế em bé và không nín thở khi đứng lên.

Bước 7: Đứng vững rồi mới bước đi

Sau khi đứng, giữ cơ thể thẳng trong giới hạn dễ chịu và chờ đến khi cảm thấy thăng bằng. Không cần cố ưỡn người nếu động tác đó làm căng vết mổ. Bước ngắn, chậm và quay người bằng nhiều bước nhỏ thay vì xoay vặn thân đột ngột.

Cách nằm lại giường mà không kéo căng vùng mổ

Trình tự nằm xuống gần như đảo ngược cách ngồi dậy:

  1. Lùi đến khi cảm nhận mép giường ở phía sau chân.
  2. Chống tay vào giường, gập gối và từ từ hạ người xuống tư thế ngồi.
  3. Dịch hông vào vị trí phù hợp, sau đó nghiêng người sang một bên bằng khuỷu tay và cẳng tay.
  4. Đồng thời đưa hai chân lên giường, giữ vai và hông di chuyển cùng nhau.
  5. Từ tư thế nằm nghiêng, từ từ lăn sang tư thế nằm thoải mái nếu cần.

Tránh ngồi ở mép giường rồi thả lưng ra sau hoặc nâng cả hai chân bằng cách gồng mạnh bụng.

Di chuyển sau sinh mổ sao cho an toàn?

Khi đã được phép vận động, mẹ nên bắt đầu bằng quãng đường ngắn và có người đi cùng. Tăng mức vận động từ từ theo khả năng và hướng dẫn của cơ sở y tế, không lấy tiến độ của người khác làm tiêu chuẩn.

Một số nguyên tắc nên áp dụng:

  • Không vừa đi vừa bế trẻ trong những lần đầu xuống giường.
  • Tránh sàn ướt, dép trơn, thảm xô lệch và khu vực thiếu ánh sáng.
  • Hạn chế leo cầu thang nếu đang choáng, yếu chân hoặc chưa kiểm soát thăng bằng tốt.
  • Không cố đi tiếp khi đau tăng, khó thở, hồi hộp hoặc cảm thấy sắp ngất.
  • Khi ho hoặc hắt hơi, có thể ôm gối đỡ nhẹ bụng và thở ra thay vì gồng nín thở.
  • Dùng thuốc giảm đau đúng chỉ định; không tự tăng liều để cố vận động.

Sau khi về nhà, mẹ cần kết hợp vận động phù hợp với cách chăm sóc vết mổ sau sinh an toàn. Khi bế trẻ, nên đưa bé sát cơ thể trước khi đứng và tránh cúi lưng nhấc bé từ vị trí quá thấp; việc điều chỉnh tư thế bế để giảm đau lưng cũng giúp mẹ di chuyển vững hơn.

Khi cho bé bú, mẹ có thể lựa chọn tư thế kê đỡ giúp hạn chế tì lên vùng mổ. Nếu muốn tắm, cần cân nhắc khả năng đứng vững, tình trạng vết mổ và hướng dẫn xuất viện; các nguyên tắc tắm gội an toàn sau sinh sẽ giúp giảm nguy cơ trượt ngã hoặc làm vùng mổ bị ẩm kéo dài.

Khi nào cần nhờ người hỗ trợ?

Mẹ nên có người hỗ trợ trong những tình huống sau:

  • Lần đầu ngồi dậy hoặc xuống giường sau phẫu thuật.
  • Còn ảnh hưởng của thuốc gây mê, gây tê hoặc thuốc giảm đau gây buồn ngủ.
  • Đang truyền dịch, còn ống thông hay thiết bị y tế.
  • Chân tê, yếu, run hoặc chưa đứng vững.
  • Có tiền sử ngất, huyết áp không ổn định hoặc đang hoa mắt.
  • Đau khiến mẹ không thể phối hợp động tác bình thường.
  • Giường cao, không có tay vịn hoặc bàn chân chưa chạm được mặt sàn.
  • Cần bế bé, đi vệ sinh hoặc tắm trong khi khả năng giữ thăng bằng chưa tốt.

Người hỗ trợ nên đứng gần phía trước hoặc bên cạnh, sẵn sàng đỡ ở thân trên và hông. Không kéo mạnh hai cánh tay của mẹ để dựng dậy vì động tác này có thể làm mất thăng bằng và khiến vùng bụng bị căng đột ngột.

Dấu hiệu bất thường cần liên hệ cơ sở y tế

Hãy dừng di chuyển và liên hệ cơ sở y tế nếu xuất hiện một trong các biểu hiện sau:

  • Đau vùng mổ tăng nhanh, đau dữ dội hoặc không giảm theo kế hoạch điều trị.
  • Vết mổ chảy máu, hở mép, sưng nóng đỏ, rỉ dịch bất thường hoặc có mùi khó chịu.
  • Sốt, rét run hoặc cảm giác mệt lả bất thường.
  • Ra máu âm đạo tăng nhanh, thấm ướt băng liên tục, có cục máu lớn hoặc kèm choáng.
  • Chóng mặt kéo dài, ngất, tim đập bất thường hoặc yếu đến mức không thể đứng.
  • Đau đầu dữ dội, nhìn mờ hoặc có biểu hiện thần kinh bất thường.
  • Một bên chân sưng, nóng, đỏ hoặc đau, nhất là ở bắp chân.
  • Tiểu khó, đau buốt nhiều hoặc không kiểm soát được việc đi tiểu sau khi đã về nhà.

Đau ngực, khó thở, ho ra máu, ngất hoặc lú lẫn là các dấu hiệu cần trợ giúp y tế khẩn cấp. Không nên tự đi bộ đến cơ sở y tế hoặc tự lái xe trong tình trạng này.

Cảm giác căng nhẹ quanh bụng khi thay đổi tư thế có thể xảy ra trong quá trình hồi phục, nhưng mẹ không cần cố chịu đau để hoàn thành động tác. Nếu chưa thể xoay người, ngồi dậy hoặc xuống giường dù đã được hỗ trợ đúng cách, hãy báo cho bác sĩ hoặc điều dưỡng để được đánh giá trực tiếp.

Exit mobile version