Thông thường, xét nghiệm NIPT không yêu cầu mẹ bầu nhịn ăn. Mẹ có thể ăn uống như bình thường trước khi lấy máu vì NIPT phân tích ADN tự do có nguồn gốc từ nhau thai lưu hành trong máu mẹ, không dựa vào đường huyết sau ăn.
Mẹ bầu cũng có thể uống nước trước khi lấy mẫu. Việc ăn nhẹ và uống đủ nước còn giúp một số người cảm thấy dễ chịu hơn, nhất là khi hay chóng mặt hoặc buồn nôn lúc lấy máu.
Tuy nhiên, cần làm theo hướng dẫn riêng của cơ sở y tế trong các trường hợp sau:
Không nên áp dụng yêu cầu của xét nghiệm này cho xét nghiệm khác. Chẳng hạn, nghiệm pháp tăng đường huyết thai kỳ có quy trình chuẩn bị riêng, khác với việc lấy máu làm NIPT.
Nếu không chắc mình có phải nhịn ăn hay không, mẹ nên gọi cơ sở lấy mẫu và hỏi rõ: buổi hẹn chỉ làm NIPT hay có kèm xét nghiệm khác. Không tự ý nhịn ăn kéo dài khi chưa được hướng dẫn, đặc biệt nếu đang nghén, mệt hoặc dễ hạ đường huyết.
Việc chuẩn bị chủ yếu nhằm xác nhận đúng tuổi thai, lựa chọn phạm vi sàng lọc phù hợp và hạn chế sai sót thông tin trên phiếu xét nghiệm.
Mẹ bầu nên thông báo đầy đủ nếu mang đa thai, mang thai nhờ hỗ trợ sinh sản, sử dụng trứng hiến, từng được ghi nhận thai ngừng phát triển trong đa thai hoặc có tình trạng sức khỏe đặc biệt. Những thông tin này có thể ảnh hưởng đến việc lựa chọn xét nghiệm và diễn giải kết quả.
Nếu cơ sở không yêu cầu nhịn ăn, mẹ có thể dùng bữa như thường lệ. Nên ưu tiên bữa ăn quen thuộc, uống nước vừa đủ và mặc áo có tay dễ kéo lên. Người thường choáng khi lấy máu cần báo trước cho nhân viên y tế và có thể đi cùng người thân.
Trường hợp buồn nôn nhiều, khó ăn uống hoặc có dấu hiệu mất nước, nên ưu tiên đánh giá sức khỏe thay vì cố lấy mẫu bằng mọi giá. Mẹ có thể tham khảo các dấu hiệu cần lưu ý khi ốm nghén không ăn uống được và liên hệ bác sĩ nếu tình trạng kéo dài hoặc nặng lên.
NIPT thường được tư vấn thực hiện từ khoảng tuần thai thứ 10 trở đi. Ở thời điểm quá sớm, lượng ADN tự do có nguồn gốc từ nhau thai trong máu mẹ có thể chưa đủ để phòng xét nghiệm phân tích.
Tuổi thai không nên chỉ ước tính theo trí nhớ. Bác sĩ có thể đối chiếu ngày đầu kỳ kinh cuối và kết quả siêu âm để xác định thời điểm lấy mẫu phù hợp. Trước khi làm NIPT, việc siêu âm còn giúp kiểm tra tình trạng thai, tuổi thai và số lượng thai.
Từng phòng xét nghiệm có thể áp dụng tiêu chuẩn tiếp nhận mẫu khác nhau. Vì vậy, nếu đang ở giai đoạn đầu thai kỳ, mẹ nên xác nhận trực tiếp với bác sĩ hoặc cơ sở xét nghiệm thay vì tự chọn ngày lấy máu.
NIPT không thay thế các lần khám và siêu âm thai theo chỉ định. Dù kết quả NIPT ở nhóm nguy cơ thấp, mẹ vẫn cần theo dõi thai kỳ và chuẩn bị cho siêu âm hình thái thai nhi theo lịch bác sĩ tư vấn.
Yêu cầu có thể khác nhau giữa các cơ sở, nhưng mẹ bầu thường nên chuẩn bị:
Trước khi rời nơi lấy mẫu, nên kiểm tra họ tên, ngày sinh và thông tin thai kỳ trên phiếu. Đồng thời hỏi rõ cách nhận kết quả, người sẽ tư vấn kết quả và hướng xử lý nếu mẫu không đủ điều kiện phân tích. Thời gian trả kết quả phụ thuộc vào từng đơn vị, vì vậy mẹ nên xác nhận trực tiếp thay vì dựa trên lịch của nơi khác.
NIPT là xét nghiệm sàng lọc trước sinh, không phải xét nghiệm chẩn đoán. Kết quả cho biết thai thuộc nhóm nguy cơ thấp hay nguy cơ cao đối với những bất thường nhiễm sắc thể nằm trong phạm vi được khảo sát.
Kết quả này có nghĩa là khả năng xuất hiện bất thường được sàng lọc đã giảm, nhưng không thể khẳng định thai hoàn toàn không có bất thường. NIPT không khảo sát mọi bệnh di truyền, dị tật cấu trúc hoặc vấn đề có thể xảy ra trong thai kỳ.
Mẹ vẫn cần khám thai, siêu âm và thực hiện những xét nghiệm khác theo hướng dẫn của bác sĩ.
Nguy cơ cao không đồng nghĩa với chẩn đoán xác định thai mắc bệnh. Không nên dựa riêng vào NIPT để đưa ra quyết định quan trọng về thai kỳ.
Bác sĩ sản khoa hoặc chuyên gia di truyền có thể tư vấn thêm về siêu âm, lấy mẫu gai nhau, chọc ối hoặc phương pháp phù hợp khác để xác nhận. Việc lựa chọn xét nghiệm chẩn đoán phụ thuộc vào tuổi thai, kết quả siêu âm, loại nguy cơ được phát hiện và tình trạng của từng thai phụ.
Một số mẫu có thể không cho được kết quả do lượng ADN có nguồn gốc từ nhau thai thấp hoặc vì lý do kỹ thuật. Tình trạng này không được xem là kết quả nguy cơ thấp.
Mẹ cần trao đổi với bác sĩ để cân nhắc lấy mẫu lại, theo dõi thêm hoặc sử dụng phương pháp đánh giá khác. Không nên tự suy luận rằng thai bình thường hoặc bất thường chỉ từ việc phòng xét nghiệm chưa trả được kết quả.
Mẹ bầu nên trao đổi với bác sĩ sản khoa trước hoặc sau xét nghiệm nếu:
Tóm lại, xét nghiệm NIPT đơn thuần thường không cần nhịn ăn. Điều quan trọng là xác nhận xem buổi lấy máu có kèm xét nghiệm khác hay không, thực hiện vào thời điểm phù hợp, mang đủ hồ sơ thai kỳ và hiểu rằng NIPT chỉ là công cụ sàng lọc. Mọi kết quả cần được đặt trong bối cảnh khám thai, siêu âm và tư vấn của bác sĩ sản khoa.