Trĩ sau sinh có thể gây ngứa, cộm, sưng hoặc đau rát hậu môn, nhất là khi ngồi lâu và đi đại tiện. Nếu triệu chứng nhẹ, không tăng dần và không kèm chảy máu bất thường, mẹ có thể điều chỉnh sinh hoạt, giữ vệ sinh và theo dõi tại nhà. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi trường hợp đau hoặc chảy máu hậu môn đều do trĩ.
Trĩ là tình trạng các mạch máu và mô nâng đỡ quanh hậu môn bị giãn, sưng. Trong thời gian mang thai và sinh nở, áp lực lên vùng chậu, táo bón, rặn khi đại tiện hoặc rặn sinh có thể làm búi trĩ xuất hiện hay khiến tình trạng có sẵn rõ hơn.
Các biểu hiện có thể gặp gồm:
Triệu chứng có thể nhẹ dần khi tình trạng sưng và táo bón được cải thiện, nhưng thời gian hồi phục khác nhau ở mỗi người. Chảy máu trực tràng tái diễn, đau nhiều hoặc khối sưng thay đổi nhanh cần được nhân viên y tế đánh giá thay vì chỉ theo dõi tại nhà.

Mục tiêu chăm sóc tại nhà là hạn chế ma sát, giữ phân mềm và giảm áp lực lên vùng hậu môn. Các biện pháp dưới đây không thay thế việc thăm khám nếu triệu chứng bất thường.
Đi đại tiện khi có nhu cầu, không cố nhịn nhưng cũng không cố rặn khi chưa thể đi. Khi ngồi, có thể kê chân trên một vật chắc chắn để đầu gối cao hơn hông, giữ tư thế thoải mái và thở đều. Nếu chưa đi được, nên đứng dậy, vận động nhẹ rồi thử lại sau.
Những mẹ đang lo lắng về lần đi tiêu đầu tiên có thể tham khảo cách chuẩn bị để đại tiện sau sinh bớt đau và bớt sợ.
Duy trì nước uống đều trong ngày, đặc biệt khi đang cho con bú. Ưu tiên rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các món ăn vốn phù hợp với cơ thể. Nên tăng chất xơ từ từ nếu trước đó ăn ít để hạn chế đầy bụng.
Nếu táo bón kéo dài, phân rất cứng hoặc việc đại tiện gây đau nhiều, mẹ nên trao đổi với bác sĩ. Không tự dùng thuốc nhuận tràng, thuốc đặt hay sản phẩm thảo dược chỉ vì được giới thiệu là dùng được sau sinh.
Hạn chế ngồi hoặc đứng yên quá lâu. Khi nằm nghỉ, có thể chọn tư thế ít gây áp lực lên vùng đau. Đi lại nhẹ nhàng trong khả năng giúp duy trì nhu động ruột, nhưng cần tuân theo hướng dẫn phục hồi nếu vừa sinh mổ hoặc có biến chứng sản khoa.
Nếu đang hồi phục sau phẫu thuật, việc vận động và đổi tư thế nên kết hợp với hướng dẫn chăm sóc vết mổ sau sinh tại nhà, không cố gắng khi vết mổ đau tăng.
Có thể chườm mát bên ngoài qua một lớp khăn sạch và dừng lại nếu da tê buốt, đau hơn hoặc đổi màu. Không đặt đá trực tiếp lên da và không chườm lên vùng có vết thương hở.
Ngâm hoặc rửa vùng hậu môn bằng nước ấm có thể tạo cảm giác dễ chịu với một số người. Nước chỉ nên ở mức ấm thoải mái, dụng cụ phải sạch và không pha thêm lá, tinh dầu, muối hoặc chất sát khuẩn khi chưa có chỉ định. Nếu có vết khâu tầng sinh môn, cần ưu tiên hướng dẫn của cơ sở đã đỡ sinh.
Sau khi đi đại tiện, rửa nhẹ bằng nước sạch hoặc lau bằng vật liệu mềm, không mùi. Thấm khô thay vì chà xát. Đồ lót nên thoáng, sạch và được thay khi ẩm.
Không thụt rửa sâu vào hậu môn, không chà bằng xà phòng có mùi thơm và không đắp các hỗn hợp dân gian lên búi trĩ. Những cách này có thể gây kích ứng, làm tổn thương da hoặc che lấp dấu hiệu nhiễm trùng.
Mẹ sinh thường có vết rạch hoặc rách cần phân biệt khó chịu ở hậu môn với đau tại vết khâu. Việc chăm sóc tầng sinh môn sau sinh thường đúng cách giúp hạn chế kích ứng và hỗ trợ nhận biết vị trí gây đau.

Mỗi ngày, mẹ có thể ghi nhớ hoặc ghi lại một số thay đổi đơn giản:
Một ít máu đỏ tươi xuất hiện một lần sau khi đi phân cứng có thể liên quan đến trĩ hoặc vết nứt hậu môn. Dù vậy, nếu máu lặp lại, không rõ nguồn hoặc tăng lên, mẹ cần đi khám. Không nên tự kết luận chảy máu là do trĩ.
Sau sinh, máu âm đạo và máu từ hậu môn có thể bị nhầm lẫn. Có thể quan sát máu xuất hiện khi lau hậu môn hay thấm từ âm đạo, nhưng không tự đưa tay hoặc dụng cụ vào để kiểm tra. Nếu không xác định được nguồn, hãy liên hệ cơ sở y tế.
Việc theo dõi tại nhà thường phù hợp khi cảm giác ngứa, cộm hoặc đau rát ở mức nhẹ; búi trĩ không sưng thêm; vẫn đi tiêu và sinh hoạt được; không sốt; không có chảy máu hoặc chỉ có vệt máu rất ít xuất hiện sau một lần đi phân cứng rồi dừng.
Mẹ vẫn nên đặt lịch khám nếu triệu chứng không cải thiện, thường xuyên tái phát hoặc gây khó khăn cho việc chăm con và nghỉ ngơi.
Nên liên hệ bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế khi có một trong các biểu hiện sau:
Đi cấp cứu hoặc gọi hỗ trợ y tế ngay nếu chảy máu nhiều hoặc không dừng, hay chảy máu kèm chóng mặt, ngất, khó thở, tim đập nhanh, da tái lạnh hoặc mệt lả. Phân đen như hắc ín, đau dữ dội đột ngột hoặc tình trạng toàn thân xấu đi cũng không nên chờ theo dõi tại nhà.

Khi đi khám, mẹ nên cho bác sĩ biết thời điểm bắt đầu triệu chứng, tình trạng sinh thường hay sinh mổ, mức độ chảy máu, thói quen đại tiện và việc đang cho con bú. Thông tin này giúp bác sĩ lựa chọn cách đánh giá và xử trí phù hợp.
Một số trường hợp nhẹ có thể bớt khó chịu khi áp lực vùng chậu giảm và việc đại tiện trở nên dễ dàng hơn. Tuy nhiên, không thể dự đoán chính xác cho từng người. Búi trĩ sưng đau, chảy máu tái diễn hoặc không cải thiện cần được khám.
Không. Đau rát có thể liên quan đến phân cứng, nứt hậu môn, kích ứng da, tổn thương tầng sinh môn hoặc tình trạng viêm nhiễm. Đau dữ dội, sốt, sưng đỏ hay có dịch bất thường là lý do cần được đánh giá sớm.
Không nên tự dùng. Khả năng phù hợp phụ thuộc vào hoạt chất, đường dùng, bệnh nền và tình trạng sau sinh. Bác sĩ hoặc dược sĩ cần biết mẹ đang cho con bú trước khi tư vấn bất kỳ sản phẩm nào.
Chăm sóc búi trĩ sau sinh nên tập trung vào vệ sinh nhẹ nhàng, giữ phân mềm, tránh rặn và theo dõi diễn biến. Chảy máu, đau hoặc sưng bất thường không phải là dấu hiệu nên cố chịu đựng; khám sớm giúp xác định đúng nguyên nhân và tránh tự điều trị sai.