Phân biệt chuyển dạ thật và giả: Bảng dễ nhớ

Cơn gò xuất hiện vào những tuần cuối thai kỳ có thể là cơn gò sinh lý Braxton Hicks hoặc dấu hiệu chuyển dạ thật. Điểm khác biệt thường nằm ở tính đều đặn, xu hướng tăng dần và khả năng thuyên giảm khi mẹ thay đổi tư thế hoặc nghỉ ngơi.

Tuy nhiên, không thể xác định chắc chắn chỉ dựa vào cảm giác đau. Việc cổ tử cung mở và xóa dần — bằng chứng quan trọng của chuyển dạ — cần được nhân viên y tế đánh giá. Nếu có vỡ ối, ra máu đỏ tươi, đau bất thường hoặc thai cử động ít hơn bình thường, mẹ bầu không nên tiếp tục chờ ở nhà.

Bảng phân biệt chuyển dạ thật và giả

Bảng dưới đây tổng hợp những đặc điểm thường gặp. Biểu hiện thực tế có thể khác nhau giữa mỗi thai phụ, đặc biệt ở người sinh con lần đầu, từng sinh nhanh hoặc có thai kỳ nguy cơ cao.

Các đặc điểm trong bảng mang tính định hướng, không phải tiêu chuẩn tự chẩn đoán. Chuyển dạ giai đoạn đầu đôi khi chưa đều rõ ràng, trong khi cơn gò giả cũng có thể gây khó chịu đáng kể.

Cơn gò chuyển dạ giả là gì?

Cơn gò chuyển dạ giả, thường được gọi là cơn gò Braxton Hicks, là hiện tượng tử cung co thắt nhưng chưa làm quá trình sinh tiến triển. Bụng có thể cứng lên rồi mềm lại, cảm giác căng tức thường xuất hiện không theo quy luật.

Cơn gò sinh lý có thể dễ nhận thấy hơn khi mẹ hoạt động nhiều, thiếu nước, bàng quang đầy hoặc vào cuối ngày. Nếu cơn gò giảm sau khi nghỉ ngơi và không tăng dần, khả năng cao đó chưa phải chuyển dạ thật. Dù vậy, mẹ vẫn cần theo dõi các dấu hiệu đi kèm.

Dấu hiệu chuyển dạ thật thường gặp

Cơn gò chuyển dạ thật thường có ba xu hướng: ngày càng đều, mạnh hơn và gần nhau hơn. Mẹ có thể cảm thấy đau quặn từng cơn, căng cứng toàn bộ bụng, đau lưng dưới hoặc áp lực tăng ở vùng chậu.

Dấu hiệu đáng tin cậy nhất là cổ tử cung thay đổi theo thời gian. Vì mẹ bầu không thể tự kiểm tra an toàn tại nhà, cơ sở sản khoa sẽ đánh giá cơn gò, tim thai, tình trạng ối và độ mở cổ tử cung khi cần thiết.

Cách theo dõi cơn gò tại nhà

Khi bắt đầu cảm thấy bụng gò, mẹ có thể dùng đồng hồ hoặc ứng dụng bấm giờ để ghi lại:

1. Thời điểm bắt đầu: Bấm giờ ngay khi bụng bắt đầu cứng hoặc đau.
2. Thời điểm kết thúc: Ghi lại khi bụng mềm và cảm giác đau giảm.
3. Thời lượng cơn gò: Tính từ lúc bắt đầu đến lúc kết thúc một cơn.
4. Khoảng cách giữa hai cơn: Tính từ thời điểm bắt đầu cơn trước đến thời điểm bắt đầu cơn sau.
5. Mức độ và dấu hiệu kèm theo: Ghi nhận cơn đau có tăng không, có ra dịch, ra máu, rỉ nước hoặc thai máy khác thường không.

Theo dõi liên tiếp một khoảng thời gian sẽ hữu ích hơn việc chỉ ghi một hoặc hai cơn. Nếu chưa có dấu hiệu nguy hiểm, mẹ có thể nghỉ ở tư thế dễ chịu, uống nước và đi tiểu. Cơn gò giảm rõ thường gợi ý cơn gò giả; cơn gò tiếp tục đều và tăng dần có thể là chuyển dạ thật.

Không tự thăm khám âm đạo để kiểm tra cổ tử cung, nhất là khi nghi vỡ ối, vì việc này có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Những dấu hiệu sắp sinh thường gặp

Ngoài cơn gò, mẹ có thể nhận thấy một số thay đổi khi cơ thể chuẩn bị sinh:

• Bụng có cảm giác tụt thấp hơn, áp lực vùng chậu tăng.
• Dịch âm đạo nhiều hơn nhưng không có mùi hôi hoặc gây ngứa rát.
• Nút nhầy cổ tử cung bong ra, có thể là dịch nhầy trong, hồng hoặc lẫn ít vệt máu.
• Đau lưng âm ỉ, nặng vùng bụng dưới hoặc muốn đi vệ sinh nhiều hơn.
• Các cơn gò dần có quy luật và tăng cường độ.
• Rỉ ối hoặc vỡ ối thành dòng.

Nút nhầy bong không đồng nghĩa mẹ sẽ sinh ngay. Dấu hiệu này có thể xuất hiện trước chuyển dạ một khoảng thời gian và không phải ai cũng nhận thấy. Ngược lại, vỡ ối cần được liên hệ cơ sở y tế dù mẹ chưa đau bụng.

Mỗi thai kỳ có biểu hiện khác nhau, vì vậy mẹ nên tuân thủ lịch khám và kế hoạch sinh đã thống nhất với bác sĩ. Những điều cần tránh trong thai kỳ cũng cần được lưu ý cho đến sát ngày sinh, thay vì cho rằng thai đã đủ lớn nên mọi hoạt động đều an toàn.

Khi nào mẹ bầu nên đi viện ngay?

Không cần chờ cơn gò thật đều nếu xuất hiện một trong các tình huống sau:

• Vỡ ối hoặc nghi rỉ ối: Nước chảy thành dòng hoặc rỉ liên tục, không kiểm soát được như khi đi tiểu.
• Nước ối có màu bất thường hoặc mùi hôi: Cần được đánh giá sớm tại cơ sở sản khoa.
• Ra máu đỏ tươi: Máu nhiều, tiếp tục chảy, có cục máu hoặc kèm đau bụng không được xem là dấu hiệu báo sinh thông thường.
• Thai cử động ít hơn thường ngày: Mẹ nên ngừng hoạt động để chú ý cử động thai và liên hệ cơ sở y tế nếu vẫn thấy giảm. Có thể tham khảo cách theo dõi thai máy và nhận biết cử động giảm, nhưng không trì hoãn đi khám khi cảm thấy bất an.
• Đau bụng dữ dội hoặc đau liên tục: Đặc biệt khi đau không giảm giữa các cơn, bụng rất căng hoặc kèm choáng, ngất.
• Đau đầu dữ dội, nhìn mờ, khó thở hoặc sưng đột ngột: Đây là những biểu hiện cần được đánh giá khẩn cấp.
• Sốt, rét run, co giật hoặc cảm giác rất yếu: Cần trợ giúp y tế ngay.
• Có dấu hiệu chuyển dạ trước khi thai đủ 37 tuần: Cơn gò đều, đau lưng, tăng áp lực vùng chậu, ra máu hoặc rỉ ối đều cần được kiểm tra sớm.
• Cảm thấy hoặc nhìn thấy dây rốn ở âm đạo: Đây là tình huống cấp cứu; gọi cấp cứu và không cố đẩy dây rốn trở vào.

Trong trường hợp chảy máu nhiều, khó thở, co giật, ngất, đau dữ dội hoặc không thể tự di chuyển an toàn, gia đình nên gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu gần nhất. Dù ở bất kỳ tỉnh, thành nào, ưu tiên nơi có khoa sản hoặc khả năng cấp cứu sản khoa thay vì chờ đến đúng bệnh viện dự sinh.

Mẹ có thai kỳ nguy cơ cao, mang đa thai, ngôi thai bất thường, từng sinh nhanh, từng mổ lấy thai hoặc được bác sĩ dặn nhập viện sớm cần làm theo kế hoạch riêng. Không áp dụng máy móc kinh nghiệm của người khác.

Mẹ bầu nên làm gì khi nghi chuyển dạ?

Nếu chưa có dấu hiệu cấp cứu, mẹ và người thân có thể thực hiện lần lượt:

1. Giữ bình tĩnh và bắt đầu bấm giờ cơn gò. Theo dõi xem các cơn có đều, mạnh và gần nhau hơn không.
2. Kiểm tra dấu hiệu đi kèm. Chú ý nước ối, máu âm đạo, màu dịch và cử động thai.
3. Liên hệ nơi dự sinh. Cung cấp tuổi thai, thời điểm bắt đầu gò, tần suất cơn gò, tình trạng ối, ra máu và thai máy.
4. Chuẩn bị di chuyển an toàn. Không tự lái xe nếu đau nhiều, chóng mặt hoặc có nguy cơ sinh nhanh.
5. Mang theo hồ sơ thai kỳ và đồ thiết yếu. Giấy tờ khám thai, kết quả xét nghiệm, thuốc đang dùng và giấy tờ cá nhân giúp nhân viên y tế nắm thông tin nhanh hơn.

Nếu nghi vỡ ối, hãy ghi nhớ thời điểm bắt đầu, màu và mùi của dịch; dùng băng vệ sinh sạch để theo dõi, không dùng tampon, không quan hệ tình dục và không ngâm mình trong nước. Mẹ không nên cố ăn một bữa lớn khi đang đau nhiều; hãy hỏi cơ sở y tế về việc ăn uống trong lúc di chuyển hoặc chờ đánh giá.

Sau sinh, gia đình cũng nên chuẩn bị trước kiến thức về chăm sóc rốn trẻ sơ sinh tại nhà để tránh xử lý rốn bằng các chất hoặc mẹo truyền miệng không phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

Cơn gò giả có đau không?

Có. Cơn gò giả có thể gây căng cứng bụng, khó chịu hoặc đau nhẹ đến vừa. Điểm cần quan sát không chỉ là mức đau mà còn là nhịp cơn gò, xu hướng tăng dần và việc cơn gò có giảm khi nghỉ hoặc đổi tư thế hay không.

Ra dịch nhầy hồng có phải đi viện ngay không?

Một ít dịch nhầy hồng có thể liên quan đến nút nhầy cổ tử cung và là dấu hiệu cơ thể đang chuẩn bị sinh. Mẹ nên liên hệ nơi dự sinh để được hướng dẫn, đặc biệt nếu kèm cơn gò đều. Nếu máu đỏ tươi, lượng tăng, chảy liên tục hoặc kèm đau bất thường, cần đi viện ngay.

Vỡ ối nhưng chưa đau bụng có cần đến bệnh viện không?

Có. Vỡ ối làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và cần được kiểm tra tình trạng mẹ, thai nhi cũng như màu nước ối. Không nên đợi đến khi xuất hiện cơn đau mới liên hệ cơ sở y tế.

Cơn gò chưa đều nhưng thai ít cử động thì nên làm gì?

Cử động thai giảm là lý do cần liên hệ cơ sở y tế, bất kể cơn gò có đều hay không. Không nên chờ cơn gò rõ hơn hoặc chờ đến lịch khám tiếp theo.

Làm sao biết cổ tử cung đã mở?

Mẹ bầu không thể xác định chính xác độ mở cổ tử cung dựa vào mức đau. Việc đánh giá cần do nhân viên y tế thực hiện trong điều kiện phù hợp. Không tự kiểm tra tại nhà, đặc biệt khi đã vỡ ối.

Tóm lại, dấu hiệu chuyển dạ thật thường là các cơn gò có xu hướng đều hơn, mạnh hơn, gần nhau hơn và không hết khi nghỉ. Cơn gò giả thường thất thường và có thể thuyên giảm. Dù chưa phân biệt chắc chắn, mẹ cần đến cơ sở y tế ngay khi vỡ ối, ra máu đỏ tươi, đau dữ dội, có dấu hiệu bất thường hoặc thai cử động giảm.