Sơ cứu trẻ bị chảy máu cam đúng cách tại nhà

Khi thấy máu chảy từ mũi trẻ, cha mẹ nên giữ bình tĩnh, cho trẻ ngồi hơi cúi về phía trước và ép đúng phần mềm của mũi. Sơ cứu trẻ bị chảy máu cam đúng cách giúp hạn chế trẻ nuốt máu, đồng thời cho phép cha mẹ theo dõi lượng máu và các dấu hiệu bất thường.

Hầu hết trường hợp chảy máu cam ở trẻ xuất phát từ các mạch máu nhỏ trong niêm mạc mũi. Tình trạng này có thể xảy ra khi trẻ ngoáy mũi, xì mũi mạnh, bị khô niêm mạc hoặc va chạm nhẹ. Tuy nhiên, chảy máu kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc xuất hiện sau chấn thương cần được nhân viên y tế đánh giá.

Trẻ chảy máu mũi phải làm sao?

Cha mẹ có thể xử trí theo trình tự ngắn gọn sau:

1. Trấn an và cho trẻ ngồi thẳng.
2. Hướng đầu trẻ hơi cúi về phía trước.
3. Dùng ngón tay bóp chặt phần mềm của hai cánh mũi.
4. Giữ liên tục trong 10 phút, không thả tay để kiểm tra giữa chừng.
5. Sau khi máu ngừng, cho trẻ nghỉ và tránh tác động vào mũi.

Nếu trẻ còn nhỏ, người lớn có thể cho trẻ ngồi trên lòng, giữ đầu ở tư thế trung tính và hơi hướng về trước. Không để trẻ nằm ngửa hoặc ngửa đầu ra sau.

Đây là một kỹ năng nên có trong quá trình chăm sóc trẻ nhỏ, bên cạnh việc chuẩn bị sẵn gạc sạch, khăn và số điện thoại hỗ trợ y tế khi cần.

Cách cầm máu cam cho trẻ từng bước

Bước 1: Cho trẻ ngồi và cúi nhẹ về phía trước

Cho trẻ ngồi trên ghế hoặc trên lòng người lớn. Giữ thân người thẳng, đầu hơi cúi về trước để máu chảy ra ngoài qua lỗ mũi thay vì chảy xuống họng.

Khuyến khích trẻ thở chậm bằng miệng. Nếu máu chảy vào miệng, bảo trẻ nhổ ra khăn hoặc chậu sạch, không cố nuốt.

Bước 2: Xác định đúng vị trí ép mũi

Dùng ngón cái và ngón trỏ bóp vào phần mềm của hai cánh mũi, ngay dưới phần xương cứng. Ép hai cánh mũi sát vào vách ngăn.

Không bóp ở sống mũi hoặc phần xương phía trên vì thao tác này không tạo đủ áp lực lên vị trí thường chảy máu.

Bước 3: Ép liên tục trong 10 phút

Giữ lực ép đều trong 10 phút và cho trẻ thở bằng miệng. Có thể dùng đồng hồ để tránh thả tay quá sớm. Việc liên tục bỏ tay ra kiểm tra có thể làm cục máu đông vừa hình thành bị bong và khiến máu chảy lại.

Sau 10 phút, thả tay nhẹ nhàng. Nếu máu vẫn chảy, tiếp tục ép đúng vị trí thêm 10 phút nữa.

Bước 4: Lau phần máu bên ngoài

Dùng khăn hoặc gạc sạch lau nhẹ máu quanh mũi và miệng. Không nhét sâu giấy ăn, bông hoặc gạc vào lỗ mũi vì vật liệu có thể dính vào cục máu đông, gây chảy lại khi lấy ra.

Có thể đặt một khăn mát lên vùng má hoặc sống mũi để trẻ dễ chịu hơn, nhưng đây không phải thao tác thay thế cho việc ép phần mềm của mũi.

Minh họa tư thế đúng: Trẻ ngồi thẳng → đầu hơi cúi về trước → miệng mở để thở → người lớn bóp kín phần mềm của hai cánh mũi trong 10 phút.

Những sai lầm cần tránh khi sơ cứu

Ngửa đầu ra sau

Ngửa đầu không làm máu ngừng nhanh hơn. Tư thế này khiến máu chảy xuống họng, làm trẻ ho, buồn nôn, nôn hoặc khó đánh giá lượng máu đã mất.

Cho trẻ nằm ngửa

Nằm ngửa cũng làm tăng nguy cơ nuốt máu. Nếu trẻ tỉnh táo, tư thế phù hợp là ngồi thẳng và hơi cúi về phía trước.

Bóp sống mũi

Ép phần xương cứng ở sống mũi không tạo áp lực đúng vị trí. Cha mẹ cần bóp hai cánh mũi mềm, nằm bên dưới phần xương.

Thả tay liên tục để kiểm tra

Mỗi lần thả tay sớm, cục máu đông có thể bị xê dịch. Nên ép đủ thời gian rồi mới kiểm tra.

Nhét giấy hoặc bông sâu vào mũi

Giấy và bông có thể mắc lại trong mũi hoặc kéo bong cục máu đông khi lấy ra. Không tự nhét thuốc, lá, bột hoặc vật lạ vào lỗ mũi.

Tự cho trẻ dùng thuốc cầm máu

Không tự ý dùng thuốc nhỏ mũi co mạch hoặc thuốc cầm máu khi chưa được bác sĩ hay dược sĩ hướng dẫn phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe của trẻ.

Chăm sóc trẻ sau khi máu ngừng chảy

Sau khi cầm máu cam cho trẻ, cha mẹ nên:

• Cho trẻ nghỉ ngơi và sinh hoạt nhẹ nhàng trong ngày.
• Nhắc trẻ không ngoáy, dụi hoặc xì mũi mạnh.
• Tránh để trẻ cúi gập người, chạy nhảy gắng sức hoặc tắm nước quá nóng ngay sau đó.
• Không cố lấy cục máu đông trong lỗ mũi.
• Theo dõi xem máu có chảy lại hay không.
• Quan sát tình trạng tỉnh táo, màu da, nhịp thở và biểu hiện chóng mặt hoặc mệt bất thường.

Nếu máu chảy lại, thực hiện lại các bước ngồi cúi về trước và ép phần mềm của mũi. Cha mẹ cũng nên ghi nhận thời điểm, thời gian chảy máu, bên mũi bị chảy và các yếu tố xảy ra trước đó để cung cấp cho bác sĩ nếu cần khám.

Chảy máu cam khi nào cần khám?

Đưa trẻ đến cơ sở y tế hoặc liên hệ hỗ trợ y tế nếu:

• Máu vẫn chảy sau hai lần ép đúng cách, mỗi lần 10 phút.
• Máu chảy nhiều, chảy nhanh hoặc trẻ liên tục nuốt máu.
• Trẻ khó thở, lơ mơ, ngất, da nhợt, yếu bất thường hoặc chóng mặt.
• Chảy máu xảy ra sau va đập mạnh vào đầu, mặt hoặc mũi.
• Mũi sưng, biến dạng, đau nhiều hoặc nghi có gãy xương.
• Nghi ngờ trẻ nhét dị vật vào mũi, đặc biệt khi chảy máu hoặc dịch có mùi chỉ ở một bên.
• Chảy máu cam tái diễn thường xuyên mà không rõ nguyên nhân.
• Trẻ đồng thời dễ bầm tím, chảy máu lợi, xuất hiện các chấm xuất huyết hoặc chảy máu ở vị trí khác.
• Trẻ đang dùng thuốc ảnh hưởng đến đông máu hoặc đã được chẩn đoán rối loạn đông máu.
• Trẻ dưới 2 tuổi bị chảy máu mũi mà không xác định được nguyên nhân.

Nếu trẻ bất tỉnh, khó thở hoặc chảy máu nghiêm trọng sau chấn thương, cần gọi cấp cứu 115 hoặc đưa trẻ đến cơ sở cấp cứu gần nhất. Không cố dựng trẻ ngồi hay ép mũi nếu việc đó cản trở hô hấp.

Với các tai nạn khác trong gia đình, cách xử trí ban đầu sẽ khác nhau. Chẳng hạn, khi trẻ bị chất lỏng nóng đổ lên người, cha mẹ cần thực hiện đúng các bước sơ cứu trẻ bị bỏng nước sôi, không áp dụng cách cầm máu mũi cho vùng bỏng.

Cách hạn chế chảy máu cam tái diễn

Nếu trẻ thường bị khô hoặc kích ứng mũi, cha mẹ có thể:

• Nhắc trẻ không ngoáy mũi và cắt móng tay gọn.
• Hướng dẫn trẻ xì mũi nhẹ từng bên.
• Hạn chế khói thuốc và các tác nhân gây kích ứng trong không khí.
• Duy trì độ ẩm phòng phù hợp khi không khí khô; vệ sinh thiết bị tạo ẩm theo hướng dẫn để tránh nấm mốc và vi khuẩn.
• Có thể dùng nước muối sinh lý hoặc sản phẩm dưỡng ẩm mũi phù hợp với trẻ theo tư vấn của nhân viên y tế.
• Điều trị viêm mũi dị ứng hoặc bệnh lý mũi xoang theo chỉ định thay vì để trẻ dụi và ngoáy mũi kéo dài.

Nếu chảy máu tái diễn, bác sĩ có thể cần kiểm tra niêm mạc mũi và đánh giá những nguyên nhân liên quan. Không tự bôi dầu, thuốc hoặc kem sâu vào mũi trẻ.

Câu hỏi thường gặp

Có nên chườm lạnh khi trẻ chảy máu cam không?

Có thể đặt khăn mát bên ngoài để trẻ dễ chịu, nhưng biện pháp quan trọng nhất vẫn là cho trẻ ngồi cúi nhẹ về trước và ép liên tục phần mềm của hai cánh mũi. Không chườm đá trực tiếp lên da.

Trẻ nuốt một ít máu có nguy hiểm không?

Máu nuốt xuống có thể làm trẻ khó chịu, buồn nôn hoặc nôn. Hãy cho trẻ cúi về trước và nhổ máu trong miệng ra. Nếu trẻ nuốt nhiều máu, nôn liên tục, khó thở hoặc lơ mơ, cần đưa đi cấp cứu.

Có nên cho trẻ xì mũi ngay sau khi cầm máu không?

Không. Xì mũi, ngoáy mũi hoặc lấy cục máu đông có thể làm máu chảy lại. Nên để niêm mạc mũi ổn định và tránh tác động mạnh trong ngày đầu.

Chảy máu cam tái diễn có phải do thiếu chất không?

Không thể xác định nguyên nhân chỉ dựa vào triệu chứng chảy máu cam. Khô niêm mạc, ngoáy mũi, dị ứng và kích ứng tại chỗ là những khả năng thường được xem xét, nhưng chảy máu tái diễn cũng có thể liên quan đến bệnh lý khác. Trẻ cần được khám thay vì tự bổ sung vitamin hoặc thuốc cầm máu.