Giữ ấm cho trẻ sơ sinh mùa đông an toàn khi ngủ

Giữ ấm cho trẻ sơ sinh mùa đông không có nghĩa là mặc càng nhiều càng tốt. Cách phù hợp là điều chỉnh quần áo theo nhiệt độ phòng, mức độ thông thoáng, tình trạng sức khỏe và phản ứng thực tế của trẻ. Đặc biệt khi ngủ, cha mẹ cần đồng thời phòng lạnh và tránh ủ quá kín gây quá nóng.

Nguyên tắc giữ ấm cho trẻ sơ sinh mùa đông

Trẻ sơ sinh chưa điều hòa thân nhiệt tốt như người lớn, nhưng vẫn có thể bị nóng nếu mặc nhiều lớp, quấn chặt hoặc nằm trong phòng bí. Cha mẹ nên áp dụng các nguyên tắc sau:

• Mặc cho trẻ theo từng lớp mỏng, vừa vặn để dễ thêm hoặc bớt.
• Đánh giá nhiệt độ ở nơi trẻ thực sự nằm thay vì chỉ dựa vào thời tiết bên ngoài.
• Kiểm tra vùng ngực, lưng hoặc sau gáy để nhận biết trẻ nóng hay lạnh; bàn tay và bàn chân hơi mát không nhất thiết đồng nghĩa toàn thân đang lạnh.
• Giữ quần áo, tã, chăn quấn và chỗ nằm khô ráo.
• Không đặt trẻ sát luồng gió lùa, cửa sổ lạnh, quạt hoặc luồng điều hòa thổi trực tiếp.
• Tránh để phòng quá bí hoặc sưởi quá mức.

Nếu dùng máy sưởi, cần đặt thiết bị ngoài tầm với, tránh bề mặt nóng gần nôi và tuân thủ hướng dẫn an toàn của nhà sản xuất. Không dùng bếp than, bếp đốt nhiên liệu hoặc thiết bị có nguy cơ sinh khí độc trong phòng kín.

Cha mẹ có thể tham khảo thêm cách điều chỉnh nhiệt độ phòng cho trẻ sơ sinh để cân bằng giữa giữ ấm và thông thoáng.

Cách mặc quần áo cho trẻ theo từng điều kiện

Không có một số lớp quần áo phù hợp với mọi trẻ và mọi ngôi nhà. Cần căn cứ vào nhiệt độ thực tế, chất liệu quần áo và việc trẻ đang thức, bú, được bế hay đang ngủ.

Khi trẻ ở trong phòng

Ưu tiên áo liền thân hoặc quần áo mềm, thoáng, không quá chật. Có thể mặc nhiều lớp mỏng thay vì một lớp rất dày. Cách này giúp cha mẹ dễ điều chỉnh khi phòng ấm lên vào ban ngày hoặc lạnh hơn về đêm.

Quần áo cần che đủ thân mình nhưng không cản trở cử động, hô hấp hoặc tuần hoàn. Kiểm tra thường xuyên các vùng có chun, cúc hoặc khóa kéo để tránh hằn da. Nếu quần áo bị ẩm do mồ hôi, sữa trớ hoặc nước tiểu, nên thay sớm vì đồ ẩm làm trẻ mất nhiệt nhanh hơn.

Khi trẻ được bế hoặc áp da

Hơi ấm từ cơ thể người chăm sóc và lớp khăn phủ bên ngoài có thể làm trẻ ấm lên nhanh. Khi áp da, cần giữ đường thở của trẻ thông thoáng, đầu quay sang một bên và người lớn phải tỉnh táo. Không áp da khi người chăm sóc buồn ngủ hoặc có nguy cơ ngủ quên cùng trẻ.

Có cần đội mũ trong nhà không?

Mũ có thể hữu ích trong một số tình huống ngắn, chẳng hạn khi di chuyển qua nơi lạnh. Tuy nhiên, khi trẻ ở trong phòng đã đủ ấm hoặc đang ngủ, đội mũ có thể giữ nhiệt quá mức và mũ cũng có thể xô lệch che mặt. Vì vậy, không nên mặc định đội mũ liên tục cho trẻ trong nhà.

Giữ ấm an toàn khi trẻ ngủ

Khi ngủ, trẻ cần được giữ ấm bằng quần áo phù hợp thay vì chăn dày, chăn điện hoặc vật giữ nhiệt đặt trong nôi. Hãy đặt trẻ nằm ngửa trên bề mặt phẳng, chắc, chỉ có ga vừa khít. Khu vực ngủ không nên có gối, chăn rời, thú bông, đệm chặn, khăn cuộn hoặc vật mềm có thể che mũi miệng.

Cha mẹ nên kết hợp việc giữ ấm với cách đặt trẻ sơ sinh nằm ngủ an toàn, thay vì dùng chăn phủ dày để chống lạnh.

Nếu dùng túi ngủ dành cho trẻ sơ sinh, hãy chọn đúng kích cỡ để trẻ không tụt xuống bên trong. Không phủ thêm nhiều lớp chăn lên túi ngủ và không dùng loại có trọng lượng đè lên cơ thể trẻ.

Lưu ý khi quấn trẻ

Nếu quấn, khăn cần vừa phải, không che mặt và không siết ngực hoặc hông. Luôn đặt trẻ nằm ngửa. Ngừng quấn khi trẻ bắt đầu có dấu hiệu muốn lẫy vì tư thế quấn có thể khiến trẻ khó tự điều chỉnh nếu lật người.

Trẻ sinh non, nhẹ cân, đang sốt, có bệnh lý hoặc vừa xuất viện có thể cần hướng dẫn riêng từ bác sĩ. Không tự tăng nhiều lớp quấn chỉ vì thấy tay chân trẻ mát.

Cách kiểm tra trẻ đang lạnh hay quá nóng

Sờ tay và chân không phải là cách đánh giá duy nhất vì các đầu chi của trẻ có thể mát hơn thân mình. Cha mẹ nên dùng mu bàn tay chạm vào ngực, lưng hoặc sau gáy của trẻ.

Dấu hiệu trẻ có thể đang quá nóng

• Ngực, lưng hoặc gáy nóng rõ.
• Da đỏ, ẩm hoặc có nhiều mồ hôi.
• Tóc ướt, quần áo ẩm dù phòng không lạnh.
• Trẻ khó chịu, quấy bất thường hoặc thở khác thường.

Khi nhận thấy trẻ nóng, hãy chuyển trẻ khỏi nguồn nhiệt, bớt từng lớp quần áo và kiểm tra lại sau một khoảng thời gian ngắn. Không làm mát đột ngột bằng nước lạnh hoặc để trẻ trước luồng gió mạnh.

Dấu hiệu trẻ có thể đang lạnh

• Ngực hoặc lưng mát khi chạm vào.
• Quần áo ẩm hoặc trẻ vừa ở nơi có gió lạnh.
• Da nhợt, trẻ kém linh hoạt hoặc bú kém đi.

Hãy đưa trẻ vào nơi khô, kín gió, thay đồ ẩm và tăng từng lớp mỏng. Nếu trẻ vẫn lạnh, lừ đừ, bú kém hoặc có biểu hiện bất thường, cần liên hệ cơ sở y tế thay vì tiếp tục ủ thêm nhiều lớp tại nhà.

Không nên dựa vào việc trẻ đổ mồ hôi hay quấy khóc để tự kết luận trẻ sốt. Khi nghi ngờ, hãy đo thân nhiệt bằng nhiệt kế phù hợp và làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Giữ ấm khi tắm và thay tã

Chuẩn bị đầy đủ khăn, tã và quần áo trước khi cởi đồ giúp rút ngắn thời gian trẻ bị hở da. Phòng tắm cần kín gió nhưng không bí; người chăm sóc nên kiểm tra nước trước khi cho trẻ tiếp xúc.

Sau khi tắm, lau khô ngay, đặc biệt ở các nếp cổ, nách, bẹn và sau tai, rồi mặc quần áo sạch. Nội dung về tắm cho trẻ sơ sinh đúng cách và an toàn sẽ giúp cha mẹ chuẩn bị trình tự tắm phù hợp hơn.

Khi thay tã vào ban đêm:

1. Chuẩn bị tã sạch, khăn lau và quần áo trước khi bắt đầu.
2. Chỉ mở phần quần áo cần thiết thay vì cởi toàn bộ.
3. Lau khô da trước khi đóng tã mới.
4. Thay ngay quần áo hoặc ga trải nếu bị ướt.
5. Đặt trẻ trở lại chỗ ngủ an toàn sau khi hoàn tất.

Không đặt túi chườm, chai nước nóng hoặc chăn điện cạnh trẻ để làm ấm nôi. Những vật này có thể gây bỏng hoặc khiến khu vực ngủ nóng quá mức.

Giữ ấm cho trẻ khi ra ngoài

Trước khi ra ngoài, cha mẹ nên xem xét nhiệt độ, gió, mưa và thời gian di chuyển. Mặc cho trẻ theo lớp để có thể cởi bớt ngay khi vào ô tô, trung tâm thương mại hoặc nơi kín gió.

Có thể dùng mũ và lớp áo khoác phù hợp khi trẻ ở ngoài trời lạnh, nhưng cần bảo đảm mũ không che mắt, mũi hoặc miệng. Không phủ khăn kín xe đẩy vì lớp phủ có thể làm giảm lưu thông không khí và khiến không gian bên trong nóng lên mà người lớn khó nhận biết.

Khi đặt trẻ vào ghế ô tô, tránh áo khoác quá phồng nằm giữa cơ thể trẻ và dây đai. Dây đai cần ôm đúng theo hướng dẫn của ghế; có thể phủ lớp giữ ấm bên ngoài dây đai sau khi đã cài chắc, đồng thời luôn để mặt trẻ thông thoáng.

Khi trở vào nơi ấm, hãy tháo bớt mũ, áo khoác hoặc lớp phủ và kiểm tra gáy, ngực của trẻ. Không để trẻ ngủ kéo dài trong nhiều lớp quần áo ngoài trời khi đã vào phòng ấm.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám

Trẻ sơ sinh có thể diễn biến nhanh khi bị bệnh. Cha mẹ nên liên hệ bác sĩ hoặc đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu trẻ có một trong các biểu hiện sau:

• Thân nhiệt bất thường hoặc không ổn định sau khi đã điều chỉnh môi trường và quần áo.
• Bú kém, bỏ bú, nôn nhiều hoặc khó đánh thức.
• Thở nhanh, thở khó, rút lõm ngực, tím môi hoặc da đổi màu bất thường.
• Lừ đừ, phản ứng kém, co giật hoặc quấy khóc khác hẳn thường ngày.
• Da lạnh kéo dài, quần áo đã khô và môi trường đã đủ ấm nhưng tình trạng không cải thiện.
• Có dấu hiệu mất nước hoặc số lượng tã ướt giảm rõ so với bình thường của trẻ.

Với trẻ sinh non, nhẹ cân hoặc có bệnh nền, cha mẹ nên làm theo kế hoạch chăm sóc của bác sĩ. Các hướng dẫn chăm sóc trẻ sơ sinh hằng ngày chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế đánh giá y tế khi trẻ có biểu hiện bất thường.

Tóm lại, giữ ấm đúng cách là duy trì thân mình trẻ khô, đủ ấm và thông thoáng; điều chỉnh từng lớp quần áo theo môi trường; kiểm tra ngực, lưng hoặc gáy; đồng thời giữ khu vực ngủ phẳng, chắc và không có vật mềm. Mục tiêu không phải làm trẻ thật nóng mà là giúp trẻ ổn định, thoải mái và an toàn.